Umunsi w'Ababyeyi

Umunsi w’Ababyeyi ni umunsi mukuru wizihiza ububyeyi wizihizwa mu buryo butandukanye ku isi yose. Muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Umunsi w’Ababyeyi wa 2022 uzaba ku Cyumweru, tariki ya 8 Gicurasi. Umunsi w’Ababyeyi wo muri Amerika washinzwe na Anna Jarvis mu 1908, uba umunsi mukuru wemewe muri Amerika mu 1914. Nyuma yaho Jarvis yamaganaga ubucuruzi bw’uyu munsi mukuru maze amara igice cya nyuma cy’ubuzima bwe agerageza kuwukura kuri kalendari. Nubwo amatariki n’ibirori bitandukanye, umunsi w’Ababyeyi usanzwe ukubiyemo guha ba mama indabyo, amakarita n’izindi mpano.

Hiinkuru y'Umunsi w'Ababyeyi

Ibirori by'ababyeyi n'ububyeyi bishobora gukurikirwa noAbagereki ba keran'Abaroma, bagiraga iminsi mikuru yo guha icyubahiro imanakazi Rhea na Cybele, ariko icyitegererezo cyumvikana cyane cyo muri iki gihe ku munsi w'ababyeyi ni umunsi mukuru wa mbere w'abakristo uzwi nka "Icyumweru cy'Ababyeyi."

Ibirori byahoze ari umuco ukomeye mu Bwongereza no mu bice bimwe by'i Burayi, byabereye ku Cyumweru cya kane mu gihe cy'Igisibo kandi byafatwaga nk'igihe abizera basubiraga mu "nsengero yabo" - nsengero nkuru iri hafi y'urugo rwabo - kugira ngo bakore imihango idasanzwe.

Uko igihe cyagiye gihita, umuco wo ku cyumweru cy’ababyeyi wahindutse umunsi mukuru udasanzwe, abana bagaha ba nyina indabyo n’ibindi bimenyetso byo kubashimira. Uyu muco waje gucika intege mbere yo kwibukwa n’umunsi mukuru w’abagore b’Abanyamerika mu myaka ya 1930 na 1940.

Wari ubizi? Ku munsi w'ababyeyi hakorwa terefone nyinshi kurusha indi minsi yose y'umwaka. Ibi biganiro byo mu biruhuko na Mama bikunze gutuma urujya n'uruza rw'abantu kuri telefoni rwiyongeraho 37%.

Ann Reeves Jarvis na Julia Ward Howe

Inkomoko y'Umunsi w'Ababyeyi nk'uko wizihizwa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika ihera mu kinyejana cya 19. Mu myaka yabanjirijeIntambara y'abenegihugu, Ann Reeves Jarvis wo muriVirijiniya y'Iburengerazubayafashije gutangiza “Amatsinda y’Ababyeyi” kugira ngo yigishe abagore bo mu gace batuyemo uburyo bwo kwita ku bana babo neza.

Nyuma izi clubs zabaye imbaraga zihuza akarere k’igihugu kari kagitandukanije n’amacakubiri kubera intambara y’abenegihugu. Mu 1868, Jarvis yateguye “Umunsi w’Ubucuti bw’Ababyeyi,” aho ababyeyi bahuriye n’abahoze ari abasirikare b’Umuryango w’Abibumbye n’ab’Abakomiseri kugira ngo bashishikarize ubwiyunge.

Indi mbanziriza Umunsi w'Ababyeyi yaturutse ku bashyigikiye ikurwaho ry'amategeko n'abaharanira uburenganzira bwo gutotezaJulia Ward HoweMu 1870, Howe yanditse "Itangazo ry'Umunsi w'Ababyeyi," ihamagarira ababyeyi gufata iya mbere mu guharanira amahoro ku isi. Mu 1873, Howe yiyamamarije ko "Umunsi w'Amahoro w'Ababyeyi" wizihizwa buri tariki ya 2 Kamena.

Abandi batangije Umunsi w’Ababyeyi ba mbere barimo Juliet Calhoun Blakely,ubwitonziumurwanashyaka wateye inkunga umunsi w’ababyeyi wo muri ako gace i Albion,Michigan, mu myaka ya 1870. Hagati aho, Mary Towles Sasseen na Frank Hering bombi bakoze ibishoboka byose kugira ngo bategure Umunsi w'Ababyeyi mu mpera z'ikinyejana cya 19 no mu ntangiriro z'ikinyejana cya 20. Hari n'abise Hering "se w'Umunsi w'Ababyeyi."

Hanyuma hamwe naAnna Jarvis Yahinduye Umunsi w'Ababyeyi Umunsi Mukuru w'Igihugu、Jarvis Decries Umunsi w'Ababyeyi washyizwe mu bucuruzi.

Umunsi w'Ababyeyi ku Isi Yose

Nubwo Umunsi w’Ababyeyi wizihizwa ku isi yose, imigenzo iratandukanye bitewe n’igihugu. Urugero, muri Tayilande, Umunsi w’Ababyeyi wizihizwa buri gihe muri Kanama ku isabukuru y’umwamikazi uriho ubu, Sirikit.

Indi gahunda yo kwizihiza Umunsi w’Ababyeyi iboneka muri Etiyopiya, aho imiryango ihurira buri gihembwe cy’impeshyi bakaririmba indirimbo kandi bagasangira ibirori bikomeye nk’igice cya Antrosht, ibirori by’iminsi myinshi byo kwizihiza ububyeyi.

Muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Umunsi w’Ababyeyi ukomeje kwizihizwa uha ababyeyi n’abandi bagore impano n’indabo, kandi wabaye umwe mu minsi mikuru ikomeye ku bakoresha. Imiryango kandi yizihiza iha ababyeyi ikiruhuko ku mirimo nko guteka cyangwa indi mirimo yo mu rugo.

Hari igihe Umunsi w’Ababyeyi wagiye uba itariki yo gutangiza ibikorwa bya politiki cyangwa iby’abagore. Mu 1968, Umunsi w’Ababyeyi wagiye uba itariki yo gutangiza ibikorwa bya politiki cyangwa iby’abagore.Coretta Scott King, umugore waMartin Luther King, Jr., yakoresheje Umunsi w'Ababyeyi mu gutegura imyigaragambyo yo gushyigikira abagore n'abana batishoboye. Mu myaka ya 1970, amatsinda y'abagore yakoreshaga uyu munsi mukuru nk'igihe cyo kugaragaza ko ari ngombwa ko habaho uburenganzira bungana no kubona serivisi zo kwita ku bana.

Hanyuma, itsinda rya Ovida ryifurije ababyeyi bose umunsi mwiza w'ababyeyi!