Amatariki y'Umwaka Mushya w'Amateka w'i Burayi

Mu gihe cyaRepubulika y'Abaroman'Ubwami bw'Abaroma, imyaka yatangiye ku itariki buri konseri yinjiyeho ku nshuro ya mbere. Birashoboka ko hari ku ya 1 Gicurasi mbere ya 222 Mbere ya Yesu, ku ya 15 Werurwe kuva mu 222 Mbere ya Yesu kugeza mu 154 Mbere ya Yesu, naho ku ya 1 Mutarama kuva mu 153 Mbere ya Yesu. Mu 45 Mbere ya Yesu, ubwoYuliyo KayisarigishyaKalendari ya JuliaUbwo Sena yatangiraga gukurikizwa, yashyizeho itariki ya 1 Mutarama nk'umunsi wa mbere w'umwaka. Icyo gihe, iyi ni yo tariki abagombaga kugira imyanya ya leta batangiraga imirimo yabo, kandi ni na yo tariki isanzwe ikoreshwa buri mwaka yo guteranya Sena y'Abaroma. Uyu mwaka mushya w'abaturage wakomeje gukora mu Bwami bw'Abaroma, mu burasirazuba no mu burengerazuba, mu gihe cy'ubuzima bwawo ndetse na nyuma yaho, aho kalendari ya Julia yakomeje gukoreshwa.

Mu Bwongereza, ibitero bya Angle, Saxon, na Viking byo mu kinyejana cya gatanu kugeza ku cya cumi byasubije ako karere mu mateka ya mbere y’amateka y’igihe runaka. Nubwo kongera gutangiza Ubukristo byazanye kalendari ya Julian, ikoreshwa ryayo ryari mu murimo wa kiliziya kuva na mbere.William Umutsinziyabaye umwami mu 1066, yategetse ko itariki ya 1 Mutarama yongera gushyirwaho nk'Umwaka mushya w'abaturage kugira ngo bihuzwe n'iyimikwa rye. Kuva ahagana mu 1155, Ubwongereza na Ecosse byifatanyije n'igice kinini cy'u Burayi kwizihiza umwaka mushya ku ya 25 Werurwe, bihurirana n'andi madini ya gikristo.

MuriIgihe cyo Hagatimu Burayi iminsi mikuru myinshi ikomeye murikalendari y'itoreroKiliziya Gatolika y'i Roma yaje gukoreshwa nk'aho ari yointangiriro y'umwaka wa Julian:

Mu buryo bwa none cyangwa mu buryo bwo gusiramura, umwaka mushya watangiye ku ya 1 Mutarama,Umunsi Mukuru wo Gukebwa kwa Kristo.

Mu buryo bwo gutangaza cyangwa mu buryo bwo gushakisha umunsi w'umudamu, umwaka mushya watangiye ku ya 25 Werurwe, umunsi mukuru waItangazo(ubusanzwe bitwaga izina ry'ikimenyetsoUmunsi w'AbagoreIyi tariki yakoreshwaga mu bice byinshi by'i Burayi mu gihe cy'ikinyejana cya Gatanu n'ibindi byakurikiyeho.

Ecosseyahinduwe ikaba iy'umwaka mushya wa Modern Style ku ya 1 Mutarama 1600, ku itegeko ry'UmwamiInama Njyanama y'ibangaku ya 17 Ukuboza 1599. Nubwo amakamba y'abami bo muri Ecosse n'abongereza yahujwe n'ingoma y'Umwami James wa VI na I mu 1603, ndetse n'iyunga ry'ubwami ubwabwo mu 1707, Ubwongereza bwakomeje gukoresha ku ya 25 Werurwe kugeza nyuma y'uko Inteko Ishinga Amategeko yemejeItegeko rya Kalendari (Uburyo Bushya) ryo mu 1750Iri tegeko ryahinduye Ubwongereza bwose bukoresha kalendari ya Gregori, rinahindura icyarimwe umwaka mushya w’abaturage ku ya 1 Mutarama (nk’uko byagenze muri Ecosse). Ryatangiye gushyirwa mu bikorwa ku ya 3 Nzeri (Uburyo bwa keracyangwa 14 Nzeri Imiterere Mishya) 1752.

Mu gihe cyo gukundana mu buryo bwa Pasika, umwaka mushya watangiye kuKu wa Gatandatu Mutagatifu(umunsi ubanziriza uwoPasika), cyangwa rimwe na rimwe kuriKuwa gatanu mwizaIbi byakoreshejwe mu Burayi bwose, cyane cyane mu Bufaransa, kuva mu kinyejana cya cumi na kimwe kugeza mu kinyejana cya cumi na gatandatu. Imbogamizi y'ubu buryo ni uko Pasika yariibirori byimukanwaItariki imwe yashoboraga kubaho kabiri mu mwaka; igaragaramo kabiri ryatandukanijwe nka "mbere ya Pasika" na "nyuma ya Pasika".

Mu buryo bwa Noheli cyangwa mu buryo bwa Yezu, umwaka mushya watangiraga ku ya 25 Ukuboza. Ibi byakoreshwaga mu Budage no mu Bwongereza kugeza mu kinyejana cya cumi na kimwe,[18]no muri Esipanye kuva mu kinyejana cya cumi na kane kugeza mu kinyejana cya cumi na gatandatu.

Ingano y'izuba mu majyepfoumunsi (ubusanzwe tariki ya 22 Nzeri) wari "Umunsi w'Ubunani" muKalendari y'Abarepubulikani bo mu Bufaransa, yakoreshejwe kuva mu 1793 kugeza mu 1805. Uyu wari umunsi wa mbere w'ukwezi kwa mbere.